Szanowny Panie Ministrze! Koń biłgorajski jest unikatowym w skali Polski i Europy typem rasowym
Szanowny Panie Ministrze! Koń biłgorajski jest unikatowym w skali Polski i Europy typem rasowym konia, który jest potomkiem ostatnich dzikich koni udomowionych w XVIII wieku w zwierzyńcu Zamoyskich. Po rozwiązaniu zwierzyńca konie zostały rozdane mieszkańcom ordynacji i okolicznym włościanom. Od tego momentu dzikie konie zaczęły być krzyżowane w mniejszym lub większym stopniu z innymi rasami i typami koni. W wyniku czego powstał typ konia nazwany koniem biłgorajskim, który jest traktowany jako relikt hodowlany hodowli koni bazującej na dzikich koniach i koniach gospodarskich.
Konie biłgorajskie odegrały istotną rolę w formułowaniu jednej rodzimej rasy koni - koników polskich. W 1936 r., kiedy rozpoczęto prace hodowlane, do rezerwatu w Białowieży trafiły konie (klacze) z rejonu Biłgorajskiego (później nazwane końmi biłgorajskimi), bo jedynie w tym rejonie zachowały się konie, które wykazywały cechy koni prymitywnych.
Populacja konia biłgorajskiego rozwijała się bardzo dobrze w gospodarstwach rolnych tylko w rejonie Biłgoraja i Janowa Lubelskiego do lat 60. XX wieku, kiedy konie te zaczęły być wypierane przez konie pogrubione. W 1986 r. ostatnie egzemplarze koni biłgorajskich zostały odnalezione i umieszczone w ostoi w Parku Krajobrazowym Lasy Janowskie oraz objęte nadzorem naukowym przez Katedrę Hodowli i Użytkowania Koni Akademii Rolniczej w Lublinie.
Park Krajobrazowy Lasy Janowskie jest jedynym ośrodkiem, który zajmuje się zachowawczą hodowlą ginącej regionalnej rasy konia biłgorajskiego. Utrzymywanie egzystencji subpopulacji tych koni wpływa na zachowanie różnorodności biologicznej oraz dziedzictwa regionalnego.
Kierunek dalszego rozwoju w hodowli koni biłgorajskich wymaga podjęcia trzykierunkowych działań zmierzających do:
- odtworzenia populacji,
- konsolidacji genetycznej i genotypowej,
- rozprzestrzenienia hodowli poza macierzystym ośrodkiem hodowli.
W chwili obecnej stado koni przebywających w ostoi liczy 22 sztuki. Konie przebywają w warunkach naturalnych (las, łąka) niezależnie od pogody przez cały rok. Jedynie w okresie zimy są dokarmiane. Celem tego jest zachowanie cech dzikich koni ich przodków.
Ogólna liczba koni urodzonych w ostoi to 94 sztuki. Konie corocznie są selekcjonowane i sprzedawane. W regionie jest duże zainteresowanie hodowlą koni biłgorajskich osób chcących zachować tradycje regionalne, przeważnie w małych gospodarstwach, gospodarstwach agroturystycznych, gdzie konie są wszechstronnie użytkowane, głównie w rekreacji i hipoterapii.
Zainteresowanie hodowlą tych koni daje możliwość powstawania nowych ośrodków hodowli. Jednak rozwój ośrodków tych hamuje fakt braku możliwości dopłat z pakietu rolno-środowiskowego, co powoduje, że rolnicy rezygnują z hodowli tych koni.
Powstawanie nowych ośrodków hodowlanych, gdzie znajdowałoby się 2-4 klacze-matki, a ich rozwój byłby kontrolowany poprzez dostęp ogierów, sprawiłoby wzrost pogłowia koni oraz ograniczyłoby inbred, częstą wymianą ogierów reproduktorów wnoszących do hodowlanej subpopulacji dopływ ˝świeżej˝ puli genów.
Park krajobrazowy, jako jednostka budżetowa, nie czerpie korzyści finansowych ze sprzedaży koni. Pieniądze odprowadzane są do budżetu państwa. Na obecną chwilę utrzymanie właściwego pogłowia koni oraz zabezpieczenie im dobrostanu organizacyjno-hodowlanego, który zapewniłby dalszy rozwój subpopulacji przez park z niskim budżetem jest trudne.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi:
1. Co należałoby zmienić, aby dochody uzyskiwane przez park krajobrazowy i przekazywane do budżet państwa mogły wracać do parku w postaci dotacji celowych na utrzymanie konia biłgorajskiego?
2. Czy możliwa jest zmiana zapisów w obecnym pakiecie G.01b, aby hodowcy konika biłgorajskiego w ramach tego pakietu mogli otrzymywać dotacje?
3. Kiedy i jakie działania ma zamiar podjąć rząd, aby ochronić przed wyginięciem tę polską zapomnianą rasę konia?
Z wyrazami szacunku
Posłowie Jerzy Bielecki, Sławomir Zawiślak i Jarosław Żaczek
Warszawa, dnia 16 listopada 2006 r.