Interpelacje Poselskie

   Szanowny Panie Ministrze! Po analizie stanu prawnego i stanu faktycznego, obejmującego zagadnienie, czy mandat wybranego po raz kolejny wójta gminy, który:

   - po wyborze złożył w terminie oświadczenie zgodnie z art. 24h ustawy o samorządzie gminnym (uosg),

   - w poprzedniej kadencji złożył wojewodzie oświadczenie z art. 25j ust. 1 uosg,

   - co do którego nie zmieniła się sytuacja objęta oświadczeniem z art. 24j ust. 1,

   - który z ostrożności, po kolejnym (piątym) wyborze na wójta w 2006 r. złożył oświadczenie z art. 24j ust. 1 w terminie przewidzianym dla oświadczenia z art. 24h uosg

   - wygasa w przypadku złożenia oświadczenia z art. 24j ust. 1 uosg po upływie 30-tu dni od daty wyboru lub 30-tu dni od daty złożenia ślubowania.

   W aktualnie obowiązującym stanie prawnym w przedmiotowym przypadku istnieją poważne wątpliwości natury prawnej, które nie pozwalają przyjąć, że skutek prawny, przewidziany w art. 26 ust. 1 pkt 1a) ustawy o bezpośrednim wyborze wójtów, burmistrzów i prezydentów miast jednoznacznie występuje, a zwłaszcza kiedy występuje.

   Kwestie oświadczeń majątkowych wójtów (i innych osób), dotyczących ich działalności i oświadczeń dotyczących współmałżonków, uregulowane są w ustawie o samorządzie gminnym - art. 24h, art. 24j. Przepisy te zawierają uregulowania kompletne, tj. określają zakres podmiotowy osób zobowiązanych do ich składania, zakres przedmiotowy treści oświadczeń i informacji, terminy składania a także sankcje za ich niezłożenie.

   Taką ustawową sankcją za niezłożenie oświadczenia - także z art. 24j ust. 1 uosg - jest utrata wynagrodzenia za czas od dnia, w którym powinno być złożone oświadczenie, do dnia jego faktycznego złożenia.

   Z zapisu w art. 24k ust. 1 uosg wynika więc jednoznacznie, że ustawodawca:

   1) przewiduje casus, którego dotyczy niniejsza opinia,

   2) przewiduje możliwość konwalidacji obowiązku wójta, o którym mówi art. 24j ust. 1 uosg, skoro dopuszcza złożenie oświadczenia po terminie.

   Należałoby więc od świadomego ustawodawcy oczekiwać, że wszelkie zmiany w tych uregulowaniach, w tym zmiany w zakresie sankcji, znajdą odbicie w ustawie podstawowej - źródłowej, tj. uosg.

   Tymczasem, począwszy od kadencji rozpoczynającej się po wyborach samorządowych w 2006 r., wprowadzono w ustawie o bezpośrednim wyborze wójtów, burmistrzów i prezydentów miast nową sankcję dla wójta za niezłożenie wszystkich oświadczeń przewidzianych w uosg w postaci wygaśnięcia mandatu (art. 26 ust. 1 pkt 1a).

   Wprowadzając tę sankcję, nie zmieniono sankcji przewidzianej w ustawie źródłowej, tj. uosg. Nie jest to przypadek, albowiem nie można zakładać nieświadomości ustawodawcy co do tego, że wprowadza dla tego samego stanu faktycznego dwa odmienne uregulowania co do sankcji i to nawzajem wykluczające się. Zwracam bowiem uwagę, że sankcja z uosg dotyczy okresu po terminie złożenia oświadczenia i byłaby bezprzedmiotowa przy sankcji z ustawy o bezpośrednim wyborze wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, albowiem po wygaśnięciu mandatu wójtowi nie przysługiwałoby wynagrodzenie.

   Racjonalny wydaje się fakt, że do takiej sytuacji nie można zastosować zasady, że przepis późniejszy wyłącza wcześniejszy, bo uosg była, już po wprowadzeniu ww. sankcji do ustawy o bezpośrednim wyborze wójtów, burmistrzów i prezydentów miast kilkakrotnie nowelizowana, ostatnio w miesiącu październiku 2006 r., i trudno przyjąć, że ustawodawca nie ujednoliciłby stanu prawnego w zakresie sankcji z dwóch ustaw, przewidzianej dla tego samego stanu faktycznego.

   Kolejne wątpliwości wynikają z analizy terminów końcowych, do których oświadczenia i informacje mają być złożone.

   W przypadku oświadczenia z art. 24h uosg, termin zakreślono w stosunku do dnia złożenia ślubowania. W przypadku oświadczenia dotyczącego współmałżonka odniesiono się do dnia wyboru. W praktyce, zwłaszcza przy wyborze wójta w II turze, termin drugi jest prawie zawsze krótszy niż termin liczony w stosunku do dnia ślubowania. Wydaje się mocno wątpliwe, aby ustawodawca bardziej sankcyjnie potraktował oświadczenie nieodnoszące się do osoby wybranego wójta i o mniejszym, wg mnie, ciężarze gatunkowym.

   Ponadto wybór na wójta to jeszcze nie jest rozpoczęcie wykonywania funkcji wójta, które zgodnie z uosg rozpoczyna się od złożenia ślubowania. Możliwość złożenia ślubowania nie jest zależna od wójta, gdyż składa on je na posiedzeniu Rady Gminy, które może być zwołane w terminie ustalonym przez przewodniczącego rady, czasem w znacznym oddaleniu czasowym od dnia wyboru. Mogłoby być więc tak, że termin do złożenia oświadczenia z art. 24j ust. 1 uosg upłynąłby, jeszcze zanim wójt rozpocząłby wykonywanie mandatu. Jest to kolejna wątpliwość, która, moim zdaniem, nie pozwala jednoznacznie rozstrzygnąć sprawy po myśli art. 25 ust. 1 pkt 1a ustawy o bezpośrednim wyborze wójtów, burmistrzów i prezydentów miast.

   Kolejna wątpliwość wynika z sytuacji, gdy oświadczenie z art. 24j ust. 1 uosg ma złożyć wójt wybrany ponownie. W jego sytuacji nie ma ani dnia przerwy w pełnieniu funkcji wójta i jeżeli dane objęte oświadczeniem z art. 24j ust. 1 nie uległy zmianie od ostatniego złożonego wojewodzie oświadczenia, może powstać wątpliwość, czy oświadczenie z art. 24j ust. 1 trzeba składać.

   Nie jest także jasny cel ustawodawcy i zapis w tym zakresie wynikający z dosłownego brzmienia sankcji z art. 26 ust. 1 pkt 1a) uobwwbpm. Stosowny zapis ustawy nie precyzuje jednoznacznie, czy do zastosowania sankcji wystarczy niezłożenie jednego z przewidzianych w uosg oświadczeń i informacji, czy też sankcją wygaśnięcia mandatu obłożone jest niezłożeni łącznie wszystkich wymaganych oświadczeń i informacji.

   Wszystkie wskazane wyżej wątpliwości natury prawnej powodują, że nie można wprost i jednoznacznie określić zobowiązań wybranego kolejny raz wójta w zakresie oświadczeń i informacji przewidzianych przez uosg, a wątpliwości zalicza się zawsze na korzyść. Skoro tak, wątpliwa wydaje się w omawianym stanie faktycznym bez uzyskania dodatkowego stanowiska ustawodawcy lub oceny prawidłowości zapisów obu ustaw przez Trybunał Konstytucyjny możliwość zastosowania sankcji z art. 26 ust. 1 pkt 1a) uobwwbpm.

   Zatem kieruję do Pana Ministra następujące zapytania w tej kwestii:

   1. Jak należy interpretować termin ˝od dnia wyborów, czy 30-dniowy termin do złożenia oświadczenia przez wójta, burmistrza, prezydenta należy liczyć od dnia technicznej czynności, jaką stanowi dzień wyborów, czy od dnia złożenia przez niego ślubowania?

   2. Czy sankcja w postaci utraty mandatów w przypadku niedochowania terminu złożenia oświadczeń majątkowych nie jest sankcją zbyt dotkliwą i niewspółmierną w stosunku do wagi przewinienia?

   3. Czy istnieje możliwość - a jeśli tak, to jaka - złagodzenia sankcji za niedochowanie terminu złożenia oświadczeń majątkowych i odstąpienie od przeprowadzenia ponownych wyborów?

   Z poważaniem

   Poseł Henryk Siedlaczek

   Warszawa, dnia 22 stycznia 2007 r.