W świetle komunikatu zamieszczonego na stronie internetowej Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w art.
W świetle komunikatu zamieszczonego na stronie internetowej Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w art. 109 proponuje się dodanie ust. 3a., który umożliwi ˝przy zatrudnianiu osoby, o której mowa w ust. 3, a także obywatela polskiego, który stopień naukowy (...) uzyskał za granicą˝ - odstąpienie od warunków określonych w art. 114 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.
Obecne brzmienie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym znacząco ogranicza dostęp do zawodu nauczyciela akademickiego w szczególności obywatelom polskim, którzy uzyskali stopień naukowy w jednym z państw Wspólnoty Europejskiej. Wymaga się bowiem spełnienia przez nich warunku uzyskania stopnia naukowego na polskiej uczelni bądź potwierdzenia ekwiwalencji stopnia naukowego uzyskanego za granicą w długim i kosztownym postępowaniu nostryfikacyjnym przed radą wydziału polskiej uczelni, stanowiącym w znacznej części nieuzasadnione powtórzenie przewodów doktorskich bądź habilitacyjnych.
Obowiązujące umowy międzynarodowe, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, zwalniają z obowiązku potwierdzenia ekwiwalencji w trybie postępowania nostryfikacyjnego jedynie osoby, które uzyskały stopnie naukowe w państwach byłego bloku wschodniego. Zawarte z nimi umowy międzynarodowe dotyczą bowiem ekwiwalencji stopni nie tylko do celów naukowych, ale i zawodowych. Natomiast z państwami członkowskimi Wspólnoty Europejskiej ograniczono się do umów w zakresie ekwiwalencji dla celów dalszego kształcenia, nie zaś do celów zawodowych. Osoba mająca zamiar podjęcia pracy w charakterze nauczyciela akademickiego musi uzyskać potwierdzenie ekwiwalencji swego stopnia naukowego w trybie postępowania nostryfikacyjnego.
Jak podniesiono w komunikacie zamieszczonym na stronie internetowej Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, brak proponowanego zapisu (cyt. zm. art. 109 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym - dopisek własny) powoduje, że w stosunku do obywateli Unii Europejskiej, w tym również obywateli Rzeczpospolitej Polskiej, którzy nabyli kwalifikacje do wykonywania zawodu nauczyciela akademickiego poza granicami kraju, należy stosować przepisy ustawy z dnia 26 kwietnia 2001 r. o zasadach uznawania nabytych w państwach członkowskich UE kwalifikacji do wykonywania zawodów regulowanych (Dz.U. nr 87. poz. 954, z późn. zm.).
Zastosowanie w stosunku do tych osób mechanizmu uznawania kwalifikacji w zawodzie regulowanym ˝nauczyciel akademicki˝ w istocie polegałoby na porównaniu stopnia naukowego (lub stopnia w zakresie sztuki) nadanego za granicą, względnie dyplomu ukończenia studiów wyższych i tytułu zawodowego nadanego za granicą. Ze względu na polskie przepisy regulacyjne dla zawodu ˝nauczyciel akademicki˝, organ uznający kwalifikacje badałby bowiem wyłącznie, czy wnioskodawca posiada określony stopień naukowy czy tytuł zawodowy. Takie zastosowanie ustawy z dnia 26 kwietnia 2001 r. w istocie sprowadzałoby się do uznania tytułu lub stopnia naukowego (albo tytułu lub stopnia w zakresie sztuki) nadanego za granicą za równorzędny z polskim. Nie byłoby możliwe jednak stwierdzenie, czy osoba legitymująca się tym dokumentem rzeczywiste posiada kompetencje i kwalifikacje do zatrudnienia w konkretnej uczelni na określonym stanowisku - te kwalifikacje i kompetencje może ocenić jedynie uczelnia ze względu na specyfikę prowadzonego kształcenia. Ponadto z uwagi na przedstawione aspekty specyfiki zawodu nauczyciela akademickiego właściwym i najlepszym rozwiązaniem prawnym umożliwiającym zatrudnianie w polskich uczelniach nauczycieli akademickich, którzy za granicą uzyskali kwalifikacje zawodowe, byłoby odstąpienie - w stosunku do tej kategorii osób - od wymogów kwalifikacyjnych określonych w art. 114 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Należy również podkreślić, że wprowadzenie proponowanego przepisu do ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w całości usunie problem transpozycji dyrektywy Rady 2005/71/WE w zakresie mobilności nauczycieli akademickich z państw członkowskich, która jest jednym z podstawowych założeń konwencji lizbońskiej i deklaracji bolońskiej.
Obecne brzmienie ustawy stanowi przeszkodę do zatrudnienia obywatela RP, który obronił doktorat na uczelni wyższej kraju UE poza granicami RP, na stanowisku adiunkta w katedrze o tym samym profilu na polskich uczelniach. Przykładowo, gdy obywatel RP w 2006 r. obronił na Wydziale Prawa Uniwersytetu Wiedeńskiego doktorat z teorii prawa i prawa międzynarodowego i uzyskał stopień naukowy doktora nauk prawnych (dr. iur., Doktor der Rechtswissenschaften), pozytywny wynik postępowania w sprawie jego podania o przyjęcie do pracy zależy od przeprowadzenia postępowania nostryfikacyjnego. To zaś może, w świetle ustaleń poczynionych na wydziałach prawa uczelni uprawnionych do jego wszczęcia, trwać nawet kilka miesięcy, a to może być elementem powodującym, że młodzi doktorzy będą szukać pracy poza granicami naszego kraju.
Panie Ministrze! Czy i kiedy zamierza pan przedstawić Sejmowi RP projekt ustawy dokonujący implementacji dyrektywy Rady 2005/71/WE, której transpozycję stanowić będzie znowelizowany art. 109 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym?
Z poważaniem
Poseł Jerzy Gosiewski
Warszawa, dnia 27 lutego 2007 r.