W dniu 10 października 1997 r. weszła w życie ustawa z dnia 1 sierpnia
W dniu 10 października 1997 r. weszła w życie ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (DzU nr 113, poz. 732). Nowelizacja ta wprowadziła obowiązek uiszczania nowych opłat na gminne fundusze przeciwdziałania alkoholizmowi przez osoby, które sprzedają napoje alkoholowe, zarówno jeszcze w 1997 r., jak i w latach następnych.
Nowa opłata, jej wysokość oraz forma uiszczania budzą sprzeciwy i protesty osób fizycznych i prawnych prowadzących sprzedaż napojów alkoholowych, a także organizacji gospodarczych (np. Naczelna Rada Zrzeszeń Prywatnego Handlu i Usług w Warszawie, Wojewódzkie Zrzeszenie Handlu, Gastronomii i Usług w Pile, Związek Kupców w Pile i Wronkach). Nowe rozwiązanie budzi także wątpliwości przedstawicieli instytucji publicznych (np. Klub Seniora w Pile, kluby i świetlice wiejskie czy organizacji społecznych, które prowadząc taką działalność gospodarczą pozyskują środki finansowe na działalność statutową) np. Klub Sportowy ˝Sokół˝ w Szamocinie).
Przedsiębiorcy podnoszą następujące zarzuty:
1. Nowe przepisy łamią zasadę niedziałania prawa wstecz oraz naruszają zasadę poszanowania praw nabytych.
Kupcy i gastronomicy, mimo posiadania ważnych i opłaconych zezwoleń, zostali zobowiązani do wnoszenia nowych opłat pod rygorem wygaśnięcia zezwoleń. Nie mają w tej sytuacji także możliwości dochodzenia swych praw na drodze postępowania administracyjnego.
2. Zbieg znacznych wydatków na omawiane opłaty w krótkim czasie (3 miesięcy).
Opłaty należało uiścić w listopadzie za rok 1997, a do 30 stycznia 1998 r. będzie należało dokonać wpłaty za rok następny. Stan ten powoduje bardzo znaczne trudności finansowe kupców i gastronomików, zarówno drobnych, jak i posiadających większą ilość punktów sprzedaży (np. podmiot posiadający 5 placówek o pełnym zakresie sprzedaży musi uiścić w tym czasie łącznie 30 530 zł, za 4 placówki - 24 600 zł, za 3 placówki - 18 450 zł, przy 2 placówkach - 12 300 zł, a przy jednej - 6150 zł. Są to bardzo poważne wydatki, zwłaszcza że w tym czasie kumulują się z innymi należnościami publicznoprawnymi.
3. Sprzeciw budzi wysokość samej opłaty, jak i brak odpowiedniego zróżnicowania jej wysokości, w zależności od rozmiarów prowadzonego przedsiębiorstwa (obecnie zróżnicowanie jest jednoznacznie krytykowane).
4. Opłata ma być wpłacana jednorazowo za cały rok. Nie przewidziano możliwości rozłożenia jej spłaty w dłuższej perspektywie czasu, np. w 4 kwartalnych ratach, co znacznie zmniejszyłoby obciążenie finansowe.
5. Nie przewidziano ulg ani zwolnień z opłaty, np. dla podmiotów, które wykażą, że odpowiednią część dochodów przeznaczają na cele walki ze skutkami alkoholizmu, oraz dla organizacji społecznych, które prowadząc działalność gospodarczą w zakresie handlu napojami alkoholowymi, przeznaczają dochody na szczytne cele społeczne, m.in. sportowe lub wychowawcze.
6. Zmniejszanie asortymentu sprzedaży, głównie przez osoby prowadzące działalność w niewielkim zakresie, bądź likwidacja punktów sprzedaży w ogóle, zwłaszcza na obrzeżach miast, w małych miasteczkach i na wsiach, nie ogranicza, jak wiemy z doświadczenia, konsumpcji, lecz powoduje powstawanie (rozszerzanie się) szarej strefy (nielegalna produkcja, przemyt, nielegalna sprzedaż).
Celowość wprowadzenia nowej opłaty trudno podważać, gdyż środki z niej pozyskane mają być przeznaczone na prowadzenie działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych przez gminy. Nie można jednak pozbawić zasadności także argumentów podnoszonych przez przedsiębiorców i ich organizacje.
W związku z powyższym pragnę zapytać pana ministra, czy przewiduje się zmianę omawianych przepisów (a jeśli nie, to dlaczego), mającą na celu:
1) zmniejszenie wysokości opłaty;
2) większe zróżnicowania wysokości opłat w zależności od osiąganych obrotów;
3) likwidację negatywnego skutku wprowadzenia opłaty, naruszającego zasadę niedziałania prawa wstecz (np. poprzez zaliczenie opłat za 1997 r. na poczet należności za rok 1998);
4) wprowadzenie możliwości uiszczania opłaty w ratach miesięcznych, kwartalnych lub półrocznych;
5) wprowadzenie możliwości stosowania ulg i zwolnień przez organy gminy.
Poseł Adam Stanisław Szejnfeld
Piła, dnia 23 grudnia 1997 r.