Interpelacje Poselskie

   Szanowny Panie Ministrze! Składam na pana ręce interpelację poselską w sprawie sposobu i trybu likwidacji Zakładu Wydobywczo-Przeróbczego ˝Antracyt˝ SA w Wałbrzychu oraz skutków społecznych związanych z powyższą likwidacją.

   Od początku lat dziewięćdziesiątych trwa likwidacja dolnośląskiego zagłębia węglowego. Pierwszym etapem likwidacji wałbrzyskich kopalń ˝Wałbrzych˝, ˝Thorez˝, ˝Victoria˝ było powołanie jednego podmiotu - Wałbrzyskich Kopalń Węgla Kamiennego. W ramach programów likwidacyjnych tego zakładu górniczego dokonano fizycznej likwidacji ww. kopalń (m.in. zwolniono ok. 10 000 górników) oraz powołano (wydzielono z majątku kopalni kilka podmiotów gospodarczych, w tym Zakład Wydobywczo-Przetwórczy ˝Antracyt˝ SA. Zakład ten miał za zadanie dokończyć wydobycie istniejących jeszcze zasobów węgla, szczególnie antracytowego, oraz zatrudnić do 2010 r. ok. 1100 górników, którzy w ten sposób mieli ˝dorobić˝ w górnictwie do swych uprawnień emerytalnych.

   Struktura spółki przedstawia się następująco:

   - Wałbrzyskie Kopalnie Węgla Kamiennego - 78,04%,

   - skarb państwa - 21,92%,

   - Agencja Rozwoju Regionalnego w Wałbrzychu - 0,04%.

   Zatem spółka w zdecydowanej większości składa się z podmiotów akcjonariuszy państwowych.

   Niestety, eksperci, którzy na początku 1993 r. konstruowali ekonomicznie powyższe przedsięwzięcie oraz szacowali złoża antracytu do wydobycia, nie przewidzieli trudności geologicznych ww. złoża.

   Praktycznie po 4 latach eksploatacji węgla spółka ˝Antracyt˝ ze względów ekonomicznych - ogromne zadłużenie - i ze względów geologicznych - nagłe wyczerpanie się zasobów eksploatacyjnych węgla - musi ulec likwidacji.

   Zarząd spółki przedstawił wiceministrowi gospodarki trzy warianty organizacyjno-ekonomiczne sposobu likwidacji zakładu. Wariant I przewidywał udostępnienie tzw. złoża za Zamkową Górą z jednoczesnym przedłużeniem eksploatacji do 2007 r. Wariant II przewiduje likwidację ˝Antracytu˝ do 2000 r. Wariant III przewiduje zaprzestanie eksploatacji i zwolnienie ponad 1000 górników z zakładu już w 1998 r.

   Decyzja wiceministra gospodarki sprowadziła się do realizacji wariantu III - najmniej kosztownego finansowo, jednak kosztownego co do skutków społecznych. Górnicy zatrudnieni w zakładzie ˝Antracyt˝ nie mają bowiem gwarancji, że w odpowiednim czasie zostaną im przedłożone oferty (dobrze płatnych) miejsc pracy, brak jest pakietu socjalnego dla zwolnionych górników. Program osłonowy w tej sprawie jest mglisty i sprowadza się, jak na razie, głównie do propozycji zarządu miasta Wałbrzycha i przedsiębiorstwa realizującego budowę obwodnicy Wałbrzycha, co powołania podmiotu gospodarczego, który zatrudniłby zwolnionych górników przy budowie ww. obwodnicy. Jednak i ta propozycja, choć dobrze przygotowana co do koncepcji, nie ma gwarancji realizacji, ponieważ muszą być zabezpieczone na ten cel środki finansowe z budżetu państwa. Obecnie inwestycja obwodnicy wałbrzyskiej jest realizowana jako inwestycja centralna. Na 1998 r. budżet państwa przewiduje na ten cel 13 mln zł. Prace w zakresie tej kwoty firma prowadząca inwestycje zrealizuje bez zatrudnienia dodatkowych osób, czyli górników.

   Aby przedsięwzięcie nowych miejsc pracy dla górników miało realne możliwości realizacji, należałoby przedłużyć faktyczne finansowanie z budżetu państwa oraz przedłużyć realizację tej inwestycji do 2002 r., a na 1998 r. przeznaczyć na ten cel dodatkowo 16 mln zł, np. przenosząc tę kwotę ze środków przeznaczonych w ustawie budżetowej na restrukturyzację górnictwa. Dodatkowe środki finansowe pozwoliłyby na przeszkolenie i zatrudnienie do 400 górników przy budowie obwodnicy co najmniej na kilka lat.

   Jak zaznaczyłem, dotychczasowe zadania osłonowe są niewystarczające - w całym programie brakuje kompleksowych, realnych osłon socjalnych, m.in. nie rozwiązany jest problem górników, którym potrzeba kilku lat do uprawnień emerytalnych górniczych, a którzy pracowali już kilkanaście lat ˝na dole˝ w kopalni.

   Z powyższych powodów przyjęty przez pana wiceministra wariant III wydaje się niekorzystny dla załogi ˝Antracytu˝ w Wałbrzychu. Bacząc na doświadczenia górników, którzy przez ostatnie lata zostali zwolnieni z wałbrzyskich kopalń - dla części z nich do dzisiaj nie ma pracy - jak i pamiętając o obietnicach sprzed lat, że górnicy zatrudnieni w ZPW ˝Antracyt˝ dorobią w tym zakładzie do emerytur górniczych, przyjęcie wariantu III bez realnych gwarancji odpowiednich zabezpieczeń socjalnych i utworzeniu nowych miejsc pracy dla górników jest złym wariantem.

   Dlatego w mojej ocenie należałoby poważnie rozważyć realizację wariantu II, który daje więcej czasu na przygotowanie nowych miejsc pracy zarówno przy budowie obwodnicy, jak i w Wałbrzyskiej Strefie Ekonomicznej. Wariant ten pozwala również przygotować odpowiedni pakiet socjalny dla górników ˝Antracytu˝.

   Szanowny Panie Ministrze! Ze względu na ogromny ładunek społeczny w podniesionej przeze mnie problematyce oraz ze względu na prawidłowe dokończenie procesu likwidacji zagłębia węglowego w Wałbrzychu, proszę o odpowiedź na następujące pytania związane z powyższym zagadnieniem:

   1. Czy pan minister widzi możliwość zmiany decyzji (swojego zastępcy) o likwidacji ZPW ˝Antracyt˝ w Wałbrzychu z wariantu III na wariant II dający możliwość dłuższego czasu likwidacji i rozłożenia przez to kosztów społecznych tego przedsięwzięcia?

   2. Czy rząd jest w stanie spowodować swoimi działaniami przeznaczenie dodatkowych środków - co najmniej 16 mln zł w 1998 r. - na dofinansowanie programu przeszkolenia i zatrudnienia górników ˝Antracytu˝ przy budowie obwodnicy w Wałbrzychu?

   3. Kiedy rząd przyjmie pakiet ochronnych świadczeń socjalnych dla zwalnianych górników z ww. Zakładu Przetwórstwa Wydobywczego ˝Antracyt˝ SA?

   Poseł Marek Dyduch

   Warszawa, dnia 4 lutego 1998 r.