Opinia publiczna w Polsce od dłuższego czasu zaniepokojona jest skalą przestępczości, jaka ogarnęła nasz
Opinia publiczna w Polsce od dłuższego czasu zaniepokojona jest skalą przestępczości, jaka ogarnęła nasz kraj. Obawy społeczeństwa potwierdza bardzo duża liczba brutalnych przestępstw, grupowe ekscesy chuligańskie młodzieży, zorganizowana działalność gangów przestępczych. Szeregowych obywateli niepokoi zbyt mała skuteczność wymiaru sprawiedliwości i organów ścigania w zwalczaniu tych negatywnych zjawisk, dlatego zarówno media, jak i obywatele z uwagą obserwują, co rząd i inne organy państwa robią dla poprawy ogólnego bezpieczeństwa oraz przestrzegania praworządności.
W ostatnich latach podjęto próbę przeprowadzenia dostosowania polskiego prawa karnego i cywilnego do standardów europejskich, odpowiadających normom prawnym krajów o gospodarce rynkowej. Proponowane zmiany nakładają na wymiar sprawiedliwości nowe obowiązki ustrojowe i strukturalne, zmieniając zakres oraz intensywność pracy sądów i prokuratury. Należy podkreślić, że w całym procesie przemian, które są oczywiście konieczne, za mało uwagi poświęca się strukturom organizacji oraz zakresowi finansowania działalności sądów, prokuratury, zakładów karnych i aresztów. Wszystkie te podmioty są od dawna nie dofinansowane i z roku na rok wzrastają dysproporcje między możliwością sprawnego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości a potrzebami w tej mierze. Jeżeli nie nastąpią radykalne zmiany w sposobie finansowania wymienionych organów i instytucji, to nadal warunki pracy sędziów będą uwłaczające powadze sądów (stare, zniszczone wyposażenie sądów, brak pomieszczeń do godziwej pracy sędziów, brak miejsca na archiwa, niewystarczające wyposażenie w nowoczesny sprzęt komputerowy, audiowizualny i poligraficzny). Podobna sytuacja panuje w prokuraturach, szczególnie rejonowych, gdzie nie ma warunków do prowadzenia dochodzenia, a nawet swobodnego przesłuchania podejrzanych. Na pograniczu możliwości i wydolności funkcjonują więzienia i areszty, z trudem spełniając wymogi standardów europejskich co do zapewnienia odpowiednich warunków egzystencji więźniów i aresztowanych.
Nie ma wątpliwości, że tegoroczny budżet Ministerstwa Sprawiedliwości nie wychodzi naprzeciw oczekiwaniom i nie zapewnia wyjścia z kryzysu, w jakim pomału, ale systematycznie pogrąża się wymiar sprawiedliwości. Taki stan rzeczy musi budzić niepokój, tym bardziej że w naszym odczuciu resort sprawiedliwości w zbyt dużym stopniu zajmuje się problemem lustracji sędziów i prokuratorów, nie zaś pierwszoplanową sprawą, jaką jest usprawnienie działalności sądów, prokuratur i więziennictwa. Zdajemy sobie sprawę, że niezbędne są w tej mierze również działania legislacyjne, które stworzą lepsze warunki prawne do podniesienia rangi i znaczenia sądów. Powaga sytuacji związana ze stanem i wydolnością wymiaru sprawiedliwości wymaga, aby poważnie porozmawiać, np. na forum parlamentu, o powyższym zjawisku i potraktować tę sprawę z należytą uwagą. Istotą działań potrzebnych do uzdrowienia tego stanu może być potrzeba utworzenia, a następnie realizacji specjalnego programu wyjścia z kryzysu wymiaru sprawiedliwości.
Obawiamy się, że jeżeli rząd i parlament nie podejmą w najbliższym czasie odpowiednich działań, to realna będzie zapaść wymiaru sprawiedliwości, co znacznie może pogorszyć poczucie sprawiedliwości i bezpieczeństwa obywateli. Odkładanie działań niezbędnych dla poprawy istniejącego stanu rzeczy może spowodować nieobliczalne negatywne skutki.
Prosimy zatem o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy pani minister widzi potrzebę sporządzenia raportu o aktualnym stanie wymiaru sprawiedliwości, który zostałby zaprezentowany Sejmowi i jednocześnie byłby punktem wyjścia do skonstruowania, a następnie realizacji programu rządowego służącego uzdrowieniu sytuacji w sądownictwie, prokuraturze i więziennictwie?
2. Jakie działania legislacyjne podejmie rząd i resort sprawiedliwości, aby poprawić skuteczność działania wymiaru sprawiedliwości?
3. Jakie działania podejmie resort sprawiedliwości, aby przy zdecydowanym niedoszacowaniu budżetu resortu na 1998 r. należycie realizować nałożone na sądy, prokuraturę i więziennictwo obowiązki związane z konstytucyjną działalnością tych organów?
Posłowie Marek Dyduch
i Marek Wikiński
Warszawa, dnia 12 lutego 1998 r.