Pragniemy przypomnieć, że w kwietniu 1991 r. Polska zawarła z Klubem Paryskim porozumienie o
Pragniemy przypomnieć, że w kwietniu 1991 r. Polska zawarła z Klubem Paryskim porozumienie o redukcji i restrukturyzacji zadłużenia. Porozumienie to przewidywało redukcję zadłużenia gwarantowanego w kwocie 33 mld dolarów o 50%. Rządy wierzycielskie mogły podnieść ten pułap, co uczyniły Stany Zjednoczone, zobowiązując się zredukować swoje należności gwarantowane wobec Polski o 70%. Porozumienie z Klubem Paryskim utorowało drogę do odpowiedniej umowy z Klubem Londyńskim. W 1994 r., po czterech latach ciężkich negocjacji, pomiędzy Klubem Londyńskim a Polską została zawarta umowa, na mocy której nasz dług wynoszący 13 mld dolarów został zredukowany o 42,5%.
Mimo zredukowania przez Klub Paryski i Klub Londyński prawie połowy naszych długów nadal wynoszą one około 34 mld dolarów, z czego 24,4 mld dolarów przypada na Klub Paryski, na Klub Londyński 6,05 mld dolarów, a reszta to nowe zobowiązania powstałe po podpisaniu różnych umów z Bankiem Światowym i wypuszczeniu w latach 1995-1997 obligacji rządowych. Prognoza spłaty naszego zadłużenia przedstawia się następująco. W 1998 r. na spłatę zadłużenia zagranicznego rząd będzie musiał przeznaczyć 2,1 mld dolarów (1,3 mld USD to odsetki a 0,8 mld - kapitał), w 1999 r. - 1,7 mld USD, w 2000 - 2,1 mld USD, w 2001 r. - 2,4 mld USD, w 2002 r. - 2,6 mld USD (źródło: Ministerstwo Finansów).
Odczuwalny kryzys finansów publicznych naszego państwa wyraża się m.in. w trudnościach z wystarczającym finansowaniem edukacji, w tym szkolnictwa wyższego i nauki, które są motorem rozwoju społeczeństwa. W tej sytuacji zasadne jest poszukiwanie dodatkowych środków. W ubiegłych latach w krajach wierzycielskich Polski wystąpiły sygnały, że niektóre z nich były skłonne współpracować z nami w dziedzinach, które uzasadniałyby zamianę długu na wydatki poczynione na ochronę środowiska. I tak wpływy z tytułu ekokonwersji wyniosły w Polsce w 1993 r. 13,4 mln dolarów, w 1994 r. - 8,7 mln USD, w 1995 r. - 27,5 mln USD, w 1996 r. - 27,9 mln USD. Pozyskane fundusze zostały wydatkowane na ochronę powietrza, Bałtyku, klimatu i różnorodności biologicznej (źródło: dane fundacji Ekofundusz). Doświadczenia z ubiegłych lat, polegające na przekazaniu części zadłużenia na inwestycje ekologiczne, stanowią dobry przykład możliwości podobnego działania w sferze edukacji (edukonwercja).
W świetle powyższych doświadczeń, nie podważając obowiązku spłaty przez nasze państwo zaciągniętych kredytów, stawiamy następujące pytania:
1. Czy pan premier byłby gotów zainicjować rozmowy z wierzycielami naszego zadłużenia w celu przekazania jego części na rozwój oświaty i nauki?
2. Czy w przekonaniu pana premiera istnieją inne sposoby i możliwości pozyskania dodatkowych źródeł finansowania w krajach wierzycielskich Polski z ich przeznaczeniem na rozwój edukacji i nauki?
3. Jakich akcentów prooświatowych można oczekiwać w polityce zagranicznej Polski?
Jesteśmy przekonani, że dzięki większym nakładom na edukację i naukę nasz kraj, stając się w niedalekiej przyszłości pełnoprawnym członkiem Unii Europejskiej, miałby szansę wnieść większy kapitał ludzi wykształconych, co w ogólnym bilansie przyniosłoby zyski całej Wspólnocie.
Posłowie Jan Kulas
i Antoni Szymański
Warszawa, dnia 17 lutego 1998 r.